السيد علي الحسيني الميلاني
307
جواهر الكلام في معرفة الإمامة والإمام (فارسى)
احاديث وارد شده در باب خلافت خلفاء سهگانه را بر خلافت ظاهرى حمل مىكنند و احاديث وارد شده در باب خلافت اميرالمؤمنين عليه السلام را بر خلافت باطنى . در نتيجه چيزى از اخبار را كنار نمىگذارند . . . و مىدانى كه اين بيان ، افضليت اميرالمؤمنين عليه السلام بر خلفاء سهگانه را مىرساند . بنابراين شاه عبدالعزيز دهلوى و به تبع وى آلوسى ، دو اشكال ديگر بر اشكالات پيش افزودهاند . نخست اين كه لازمهء اثبات انحصار ولايت به اميرالمؤمنين عليه السلام نفى امامت ساير امامان دوازدهگانه شيعه است ! دوم اين كه براساس گفتهء شيخ ابراهيم كردى ، آيهء ولايت و رواياتِ مثبِت امامت اميرالمؤمنين عليه السلام ، با احاديثى كه به صراحت بر خلافت خلفاء سهگانه دلالت دارند معارض است . البته شيخ ابراهيم مىگويد : صوفيان با تقسيم ولايت بر دو قسمِ ظاهرى و باطنى ، اين تعارض را حل كردهاند . تا اين جا مجموع اشكالهاى اهل تسنّن بر دلالت آيهء ولايت بر امامت اميرالمؤمنين عليه السلام به يازده اشكال رسيد . در ادامه به پاسخ اين اشكالات خواهيم پرداخت . پاسخ به اشكالها يادآور مىشويم كه استدلال شيعه به آيهء شريفه ولايت براى اثبات ولايت اميرالمؤمنين عليه السلام بر سه پايه استوار است : نخست : « إنّما » كه بر حصر دلالت دارد ؛ دوم : « ولايت » كه به معناى اولويت در تصرف است ؛ سوم : شأن نزول آيهء ولايت دربارهء اميرالمؤمنين عليه السلام است . دلالت « إنّما » بر حصر واضح شد .